Kościół pw. Świętego Andrzeja, Kraków

Kościół pw. Świętego Andrzeja to masywny kamienny kościół przy ulicy Grodzkiej, wyróżniający się dwiema wieżami wznoszącymi się z jego fasady. Został zbudowany w latach 1079–1098 dla palatyna Sieciecha i pozostaje jednym z najstarszych zachowanych budynków Krakowa. Jego romański charakter oznacza wczesnośredniowieczną architekturę o ciężkim murze i powściągliwej dekoracji, ale kościół ten zaprojektowano tak, aby chronił ludzi, a także służył sprawowaniu kultu.

Zwróć uwagę na małe, przypominające szczeliny otwory w dolnej części szerszej partii fasady. Były to okna obronne, wykonane w czasie, gdy kościół mógł zapewnić ludziom schronienie podczas ataku. Ich przeznaczenie znalazło potwierdzenie w 1241 roku: był to jedyny kościół w Krakowie, który przetrwał najazd Mongołów.

Budowla była nawet znana jako „dolny zamek”, oddzielony od górnej twierdzy na Wzgórzu Wawelskim. Od 1320 roku kościół Świętego Andrzeja należy do klarysek, których klasztor stoi obok niego. Surowa średniowieczna bryła zyskała późniejszy rozkwit w 1639 roku, gdy na ośmiobocznych wieżach umieszczono barokowe kopuły. Wewnątrz kontrast trwa nadal: po 1700 roku Baltazar Fontana stworzył bogatą dekorację stiukową, podczas gdy Karol Dankwart dostarczył obrazy, a złocone ołtarze odmieniły wnętrze.